Αρχείο για Απρίλιος, 2016

11/1949: Η ιστορική φωτογραφία του Μητροπολίτης Κιτίου Μακάριος (μετέπειτα Αρχιεπισκόπου και Πρώτου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας.) να επισκέπτεται την Μακρόνησο

196999.jpg

Με το πέρας της επισκέψεως του γράφει στο βιβλίο επισκεπτών το κάτωθι:

«Ένα ψυχικό λουτρό ήταν για μας η επίσκεψή μας εις την Μακρόνησον. Φεύγουμε μ’ ακλόνητη την πίστη πως η Ελλάδα μας ποτέ δεν πεθαίνει

Πηγές:

Γ. Πικρού: «Το χρονικό της Μακρονήσου»

Σπ. Παπαγεωργίου: «ΑΚΕΛ το άλλο ΚΚΕ»

https://www.rizospastis.gr/story.do?id=3761557

https://www.rizospastis.gr/story.do?id=10162001

grivas1

Του συγγραφέως και βιογράφου του Στρατηγού κ. Λεωνίδα Λεωνίδου

Γεννήθηκε στις 23 Μαΐου 1897 (5 Ιουνίου στο Ιουλιανό ημερολόγιο) στην ενορία Χρυσαλινιώτισσα της Λευκωσίας, το τέταρτο στη σειρά παιδί, από έξι, του Θεοδώρου Γρίβα και της Καλομοίρας Χατζημιχαήλ, αλλά μεγάλωσε στο πατρικό του σπίτι στο Τρίκωμο Αμμοχώστου. Φοίτησε αρχικά στο δημοτικό σχολείο του χωριού του και στη συνέχεια στο Παγκύπριο Γυμνάσιο Λευκωσίας (1909-15) όπου έδειξε προσήλωση στη μόρφωση και τον αθλητισμό.

Αρχική στρατιωτική σταδιοδρομία του
Γαλουχημένος με το όραμα μιας Μεγάλης Ελλάδας αναχωρεί το 1916 για την Αθήνα όπου μπαίνει στη Σχολή Ευελπίδων. Το 1919 αποφοιτά με το βαθμό του ανθυπολοχαγού και τοποθετείται στο Μικρασιατικό μέτωπο με τη Χ Μεραρχία. Λαμβάνει μέρος στις μεγάλες εξορμήσεις και μάχες του Γ’ Σώματος Στρατού από τη Σμύρνη στην Πάνορμο και στο Εσκί Σεχίρ και φτάνει πέρα από τις όχθες του Σαγγάριου ποταμού σε απόσταση 70 χλμ μόνο από την Άγκυρα. Μετά την υποχώρηση του ελληνικού στρατού και το καταστροφικό τέλος της Μικρασιατικής εκστρατείας τοποθετείται στη Ραιδεστό Θράκης, παρασημοφορείται για την αντρεία του και προβιβάζεται σε υπολοχαγό.

Β΄ παγκόσμιος πόλεμος και γερμανική κατοχή
Τα χρόνια του μεσοπολέμου συνεχίζει με ενθουσιασμό τη στρατιωτική του κατάρτιση και σταδιοδρομία. Επιλέγεται για φοίτηση στις στρατιωτικές σχολές της Ελλάδας και της Γαλλίας και διορίζεται καθηγητής στη Σχολή Πολέμου. Προβιβάζεται σε λοχαγό το 1925 και ταγματάρχη το 1935. Παντρεύεται στην Αθήνα το 1937 τη Βασιλική Ντέκα. Το 1939 αποσπάται στο Γραφείο Επιχειρήσεων του Γενικού Επιτελείου στρατού και συμβάλλει στην κατάστρωση των επιτελικών αμυντικών σχεδίων των Ηπειρωτικών συνόρων. Εκεί τον βρίσκει η ιταλική επίθεση τον Οκτώβριο 1940 και το Δεκέμβριο, μετά από έμμονη αίτησή του, φτάνει στο Αλβανικό μέτωπο και ως επιτελάρχης της 2ης Μεραρχίας την εμψυχώνει σε ηρωικές νικηφόρους εξορμήσεις ενάντια στα ιταλικά στρατεύματα.
Μετά τη συνθηκολόγηση επιστρέφει στην Αθήνα όπου το 1943 ιδρύει τη μυστική οργάνωση «Χ» με αντικειμενικό σκοπό να πλήξει, σε συνεργασία με τους Συμμάχους, τα γερμανοϊταλικά κατοχικά στρατεύματα. Τελικά όμως η «Χ» προβάλλει σθεναρή αντίσταση στο Θησείο εναντίον των Δεκεμβριανών επιθέσεων του ΕΛΑΣ το 1944 που στόχευαν στον έλεγχο της Αθήνας. Το 1946 με αίτησή του αποστρατεύεται αλλά οι προσπάθειές του να πολιτευτεί δε βρίσκουν λαϊκό έρεισμα.

Ο απελευθερωτικός αγώνας της ΕΟΚΑ
Από το 1950 προσανατολίζεται προς την ιδέα της απελευθέρωσης της Κύπρου από το Βρετανικό αποικιακό ζυγό και την ένωσή της με τον εθνικό κορμό. Ως μέλος της Επιτροπής Αγώνος Κύπρου υπογράφει με τον αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ’ τον ενωτικό όρκο και συνεργάζεται μαζί του για την προετοιμασία επαναστατικού κινήματος. Από τη μυστική άφιξή του στη Μεγαλόνησο το Νιόβρη του 1954 αρχίζει την προπαρασκευή του ένοπλου απελευθερωτικού αγώνα. Ιδρύει την ΕΟΚΑ (Εθνική Οργάνωση Κυπρίων Αγωνιστών) και την 1η Απριλίου 1955 με εγκύκλιο που υπογράφει ως «Διγενής» κι εκκωφαντικές εκρήξεις στις μεγαλουπόλεις εγκαινιάζει την έναρξη μιας σκληρής και άνισης τετραετούς αναμέτρησης με σύνθημα «Αυτοδιάθεση – Ένωση». Από τη Λευκωσία, απ’ όπου κατευθύνει τις πρώτες επιχειρήσεις της ΕΟΚΑ, μετακινείται στα βουνά του Τροόδους όπου εκπαιδεύει και καθοδηγεί τις αντάρτικες ομάδες που είχε ήδη διοργανώσει. Διαφεύγει από τις έρευνες και τον ασφυκτικό κλοιό των Βρετανικών στρατευμάτων στα Σπήλια το Δεκέμβριο του 1955 και στον Κύκκο το Μάιο του 1956. Ένα μήνα πιο ύστερα κατεβαίνει στη Λεμεσό και από αυτό το κρησφύγετο κατευθύνει τον αγώνα της ΕΟΚΑ, του οποίου, από της εξορίας του Αρχιεπισκόπου το 1956, αναλαμβάνει πέρα από τη στρατιωτική, και την πολιτική ευθύνη. Με προκηρύξεις και με τη δράση της ΕΟΚΑ που τη χαρακτηρίζουν πατριωτικά συνθήματα, διαδηλώσεις, απεργίες, επιθέσεις, ενέδρες, δολιοφθορές και μάχες ανταρτών, εξυψώνει το φρόνημα και το ηθικό του κυπριακού λαού και οδηγεί άνδρες, γυναίκες και παιδιά σε πράξεις αυτοθυσίας και αυταπάρνησης για το ιδανικό της ελευθερίας και της Ένωσης. Η αντίδραση των Βρετανών με κατ’οίκον περιορισμούς, ομαδικές συλλήψεις, φυλακίσεις, βασανιστήρια και απαγχονισμούς αποτυχαίνει να καταβάλει την ΕΟΚΑ. Στις αρχές του 1959, με την υπογραφή των Συμφωνιών Ζυρίχης – Λονδίνου και την ανακήρυξη της Κύπρου σε ανεξάρτητο κράτος, διστακτικά διατάζει τον τερματισμό του ένοπλου αγώνα, αφού ο αντικειμενικός σκοπός της Ένωσης δεν είχε επιτευχθεί.
Γυρίζει στην Ελλάδα με τιμές μετά τις Συμφωνίες Ζυρίχης – Λονδίνου
Το Μάρτιο του 1959 βγαίνει από το υπόγειο κρησφύγετό του νικητής κι αναχωρεί για την Αθήνα όπου του επιφυλάσσεται υποδοχή ήρωα ενώ η Βουλή των Ελλήνων του απονέμει τον ανώτατο τίτλο «Άξιος της Πατρίδος» και η Ακαδημία Αθηνών το «Χρυσούν Μετάλλιον», την ανωτάτην των τιμών της. Το 1960 εγκαταλείπει σε διάστημα μερικών μόνο μηνών μια δεύτερη προσπάθειά του να πολιτευτεί ως αρχηγός της Κίνησης Εθνικής Αναγέννησης.

Επιστρέφει ξανά στην Κύπρο το 1964
Επανέρχεται στην Κύπρο το 1964 ύστερααπό την ανταρσία των Τουρκοκυπρίων και ως Αρχηγός της Ανωτάτης Στρατιωτικής Διοίκησης Αμύνης Κύπρου (ΑΣΔΑΚ) αναλαμβάνει με τη συμπαράσταση του τότε πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου και του υπουργού εθνικής άμυνας Πέτρου Γαρουφαλιά, τη συγκρότηση της Εθνικής Φρουράς και την ανοικοδόμηση ενός αξιόλογου αμυντικού συστήματος. Μετά τις επιχειρήσεις Κοφίνου – Αγίου Θεοδώρου και το τελεσίγραφο της Τουρκίας προς την Ελλάδα το Νοέμβριο του 1967 η στρατιωτική κυβέρνηση, που τον Απρίλιο επέβαλε στρατιωτικό νόμο στη χώρα, τον ανακαλεί μαζί με την ελληνική μεραρχία στην Αθήνα.

Υπό περιορισμό στην Αθήνα επιχειρεί την ανατροπή της Χούντας
Από το 1968 ως το 1969 κι ενώ βρίσκεται υπό κατ΄οίκον περιορισμό στην Αθήνα, προετοιμάζει μυστικό αντιχουντικό κίνημα με στόχο την ανατροπή της στρατιωτικής κυβέρνησης και την επαναφορά της δημοκρατίας στη χώρα. Συνεργάζεται με ένα αριθμό αξιωματικών του Ελληνικού στρατού, τους περισσότερους από τους οποίους είχε αποστρατεύσει η Χούντα, όπως τους Δημήτριο Οπρόπουλο, Σπύρο Μουστακλή, Νικόλαο Λύτρα και Γεώργιο Καρούσο καθώς και με Κυπρίους φοιτητές και πρώην αγωνιστές της ΕΟΚΑ. Διοργανώνει ένοπλες ομάδες κυρίως στην Αθήνα και την Αττική τις οποίες εξοπλίζει με όπλα, πυρομαχικά και εκρηκτικές ύλες που έμπιστοί του μεταφέρουν μυστικά από την Κύπρο. Επίσης παλιοί αγωνιστές της ΕΟΚΑ μεταβαίνουν από την Κύπρο στην Αθήνα όπου εκπαιδεύουν τα μέλη των αντιχουντικών ομάδων του Γρίβα. Μετά όμως από προδοσία τα βασικά στελέχη της κίνησης του Γρίβα συλλαμβάνονται από τις αρχές και φυλακίζονται.

Απόδραση του και η τελευταία του επιστροφή στην Κύπρο
Η ανακάλυψη των σχεδίων του από τη Χούντα, τον ωθεί σε μυστική διαφυγή του ξανά στην Κύπρο όπου οραματίζεται την πραγματοποίηση του σκοπού της ζωής του, την Ένωση της Μεγαλονήσου με την Ελλάδα. Διοργανώνει το ένοπλο σώμα ΕΟΚΑ Β που χρησιμοποιεί ως μοχλό πίεσης προς τον αρχιεπίσκοπο Μακάριο για αλλαγή στρατηγικής. Αλλά τα σχέδιά του να πείσει ή να πιέσει το Μακάριο να εγκολπωθεί τότε τη γραμμή «Αυτοδιάθεση–΄Ενωση» αποτυχαίνουν.

Ο θάναντός του
Ο ξαφνικός θάνατος του Γεωργίου Γρίβα Διγενή από καρδιακή προσβολή στις 27 Ιανουαρίου 1974 αφήνει το όνειρό του για ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα απραγματοποίητο.Την κηδεία του στο χώρο του κρησφυγέτου του στη Λεμεσό παρακολούθησαν δεκάδες χιλιάδες λαού, η Κυπριακή Κυβέρνηση κήρυξε τριήμερο πένθος ενώ η Βουλή των Αντιπροσώπων της Κύπρου τρεις μέρες μετά το θάνατό του τον ανακήρυξε «Άξιον τέκνον της ιδιαιτέρας αυτού πατρίδος».

*Λεωνίδας Λεωνίδου, συγγραφέας της Βιογραφίας του Διγενή σε 4 τόμους:
Τόμος Ι (1897-1950) – Καταγωγή, γέννηση, παιδικά και εφηβικά του χρόνια, αρχική στρατιωτική σταδιοδρομία του, συμμετοχή στη Μικρασιατική εκστρατεία, τα χρόνια του μεσοπολέμου, Β’ παγκόσμιος πόλεμος, οργάνωση Χ.
Τόμος ΙΙ (1950-1959) – Ο απελευθερωτικός αγώνας της ΕΟΚΑ
Τόμος ΙΙΙ (1959-1971) – Ανάμιξη στην πολιτική, επιστροφή στην Κύπρο (1964) – Αρχηγός ΑΣΔΑΚ, η σκευωρία της Κοφίνου, ανάκλησή του από την Κύπρο (1967) από τη στρατιωτική κυβέρνηση, αντιχουντική κίνηση στην Αθήνα.
Τόμος ΙV (1971-1974) – ΕΟΚΑ Β και ο θάνατός του

 

images

Η ΜΑΥΡΗ ΒΙΒΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΔΟΣΙΑΣ (ΕΟΚΑ 1955-1959)

ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΠΩΝΥΜΩΝ ΠΡΟΔΟΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΓΓΛΩΝ
ΑΥΤΩΝ ΠΟΥ ΔΕΝ ΕΤΙΜΩΡΗΘΗΚΑΝ ΠΟΤΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΡΓΑΝΩΣΗ

1) ΠΕΤΡΟΣ ΧΑΤΖΗΜΙΤΣΗΣ                                                                                                          2) ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΝΤΩΝΙΑΔΗΣ (ΚΕΡΑΥΝΟΣ)
3) ΝΙΚΟΣ ΒΑΝΕΖΗΣ (ΤΣΟΥΚΑΣ)
4) ΘΕΟΔΟΥΛΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ
5) ΜΙΧΑΗΛ ΑΣΣΙΩΤΗΣ (ΓΑΛΑΝΟΣ)
6) ΛΕΥΚΙΟΣ ΠΑΤΣΑΛΙΔΗΣ
7) ΑΡΓΥΡΗΣ ΚΑΡΑΔΗΜΑΣ
8) ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΥΛΟΥ (ΠΙΠΙΝΟΣ)
9) ΓΕΩΡΔΙΟΣ ΛΟΪΖΟΥ (ΑΠΟΣΤΡΑΤΟΣ)
10) ΠΕΤΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥ
11) ΠΑΥΛΟΣ ΕΥΤΥΧΙΟΥ                                                                                                                  12) ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΚΥΡΙΛΛΗΣ                                                                                                          13) ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΛΑΓΟΥΔΟΝΤΗΣ

Α) Ο Πέτρος Χατζημιτσής, δεν ήταν τίποτε άλλο παρά από ένα κοινό εγκληματία του ποινικού δικαίου και ο οποίος κατά τα χρόνια εκείνα έκτιε την ποινή του στις κεντρικές φυλακές. Ο Χατζημιτσής, μαθαίνοντας ποιος είναι ο Σωκράτη Λοϊζίδη του προτείνει να τον βοηθήσει να αποδράσει και σαν ανταλλάγματα προς την οργάνωση να τους δώσει όπλα που ο ίδιος είχε κρυμμένα. Ο Λοϊζίδης χωρίς να πάρει εντολή από την οργάνωση βοηθά τον Χατζημιτσή να αποδράσει και τον στέλνει στον Αυξεντίου στον Πενταδάκτυλο. Ο Αρχηγός που ουδέποτε θα δεχόταν τέτοιου είδους υποκείμενο στην οργάνωση, ζήτησε από τον Αυξεντίου την άμεση εκτέλεσή του καθώς ήξερε ήδη πολλά. Ο Αυξεντίου όμως δεν υπάκουσε αμέσως στην εντολή και αποφάσισε να τον ανακρίνει πρώτα για κάποιες μέρες και να τον δοκιμάσει. Ο προδότης σκαρφίστηκε τότε νέες δικαιολογίες και με τεχνάσματα, με κόλπα και ψευτιές κατάφερε να ξεφύγει και να παραδοθεί αυτοβούλως στους  Άγγλους δίνοντάς τους και όσες πληροφορίες είχε με αντάλλαγμα να τον φυγαδεύσουν στην Αγγλία. Οι Άγγλοι βρήκαν το κρησφύγετο αλλά όχι τους αντάρτες που είχαν ήδη φύγει. Ο Διγενής όμως τιμώρησε τότε αυστηρά τον Αυξεντίου για την μεγάλη απερισκεψία του και στην θέση του Τομεάρχη Πενταδακτύλου διόρισε τον Θάσο Σοφοκλέους. Τελικά οι σχέσεις των δύο μεγάλων ανδρών θα αποκατασταθούν πλήρως και λίγο καιρό αργότερα και ο ίδιος ο Αυξεντίου θα σώσει την οργάνωση στην περίφημη μάχη των Σπηλιών.

Β) Ο Ανδρέας Αντωνιάδης Κεραυνός από το Φοινί ήταν μεταξύ των ανταρτών που πλαισίωναν τον αρχηγό Διγενή στα Σπήλια όταν τον Ιανουάριο του 1955, ο αρχηγός της ΕΟΚΑ και άλλοι αντάρτες θα διαφύγουν της σύλληψης μετά από τις αστραπιαίες κινήσεις του Γρηγόρη Αυξεντίου. Ο Κεραυνός συνελήφθη στο χωριό του και από τότε συντάχθηκε με τους Άγγλους. Ο Κεραυνός (μαζί με τον Τσούκας και τον Κυριάκου) και με τη συνοδεία μιας μικρής ομάδας Άγγλων και Τούρκων στρατιωτών πήγαν στην Ζωοπηγή να συλλάβουν τον Γρηγόρη Αυξεντίου. Στην μάχη που ακολούθησε έπεσε νεκρός ο αγωνιστή της ΕΟΚΑ Μάκης Γιωργάλλας. Ο Κεραυνός ζει στο Λονδίνο, από το 1958 και όπως αναφέρει ο Σπύρος Κέττηρος ασχολείται, λέει, με «δημόσιες σχέσεις» δηλαδή βρίσκει πλούσιους, τους παίρνει σε καζίνο και σε όσα χάσουν παίρνει ποσοστά».

Γ) Ο Νίκος Βανέζης Τσούκας από τον Λιμνάτη είχε προσπαθήσει να εισχωρήσει στην ΕΟΚΑ. Έκανε επανειλημμένα νύξεις στον Δάφνη Παναγίδη, χωρίς αποτέλεσμα. Όταν ο Παναγίδης συνελήφθη, ο Τσούκας ήταν ένας από τους ανακριτές του. Εμφανιζόταν με στολή, μαζί με τους Άγγλους σε έρευνες και καταδιώξεις ανταρτών. Ζει στο Λονδίνο από το 1958.

Δ) Ο Θεόδουλος Κυριάκου προσπάθησε να εισχωρήσει στην ΕΟΚΑ πλησιάζοντας χωριανούς του, που ζούσαν στη Λευκωσία και υποπτευόταν ότι ήταν μέλη της Οργάνωσης. Δεν το κατόρθωσε και σε λίγο κατέδωσε όλους όσους ήξερε. Φυγαδεύτηκε στο Λονδίνο, όπου ζει από το 1958, αλλά επισκέπτεται κάθε τόσο το χωριό του τα Χανδριά.

Ε) Ο Μιχαήλ Ασσιώτης Γαλανός υπήρξε «ο μεγαλύτερος προδότης» όπως έγραψε και ο ίδιος ο Διγενής. Καταγόταν από την Άσσια, συνελήφθη από τους Άγγλους και οδηγήθηκε στα Κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς από όπου και απέδρασε μαζί με τον Πολύκαρπο Γιωρκάτζη. Οι δύο τους έφτασαν ως την Παπούτσα και από εκεί οι δρόμοι τους χώρισαν. Ο Ασσιώτης πήγε στο χωριό Καλιάνα όπου υπήρχε έτοιμο κρησφύγετο που έφτιαξε ο Χρύσανθος Μυλωνάς. Το βράδυ της 7ης Οκτωβρίου 1957 ο Χρύσανθος Μυλωνάς, μαζί με συναγωνιστή του, ξεκίνησαν από το χωριό τους τη Γαλάτα μεταφέροντας την αλληλογραφία και τροφή για τους αντάρτες, Ο Μιχαήλ Ασσιώτης το ίδιο βράδυ είχε δολοφονήσει μέσα στο κρησφύγετο του, τον αγωνιστή Ευαγόρα Παπαχριστοφόρου και λίγο αργότερα τον Χρύσανθο Μυλωνά. Ο προδότης παραδόθηκε στους Άγγλους με τον οπλισμό του και συνέχισε το προδοτικό του έργο μέχρι τη φυγάδευσή του από τους Άγγλους στην Αγγλία.

Στ) Ο Λεύκιος Πατσαλίδης ήταν αστυνομικός που είχε το ρόλο συνδέσμου με την οργάνωση. Πολλές φορές έπαιρνε αχρείαστες και επικίνδυνες πρωτοβουλίες. Όταν τελικά συνελήφθη από τους Άγγλους πρόδωσε το ψευδώνυμο του επίσης συλληφθέντα Ανδρέα Τσιάρτα Τομεάρχη Λευκωσίας όπως και πολλών άλλων συνεργατών του Τσιάρτα και των συνδέσμων του.

Ζ) Ο Γιάννης Παύλου Πιπίνος από το Σαράντι ζητά άδεια από τον Αυξεντίου για να επισκεφθεί την μητέρα του. Συλλαμβάνεται όμως στις Πλάτρες στις 21 Ιανουαρίου 1957, ώρα 9 π.μ. και ομολογεί ότι ανταρτική ομάδα (του Γιώργου Μάτση) κρύβεται στο σπίτι του Παπα-Χαράλαμπου στα Καννάβια. Λίγες βδομάδες αργότερα περί τα τέλη Φεβρουαρίου ο Μαχαιράς κατακλύζεται από αγγλικά στρατεύματα. Ο Πιπίνος μαζί με τον φίλο του τον Απόστρατο θα ηγηθούν έρευνας για τον εντοπισμό του Αυξεντίου ανακρίνοντας και τους μοναχούς. Στις 3 του Μάρτη ο Γρηγόρης Αυξεντίου θα γίνει ολοκαύτωμα από τις εμπρηστικές βόμβες των Άγγλων.

Η) Ο Αργύρης Καραδήμας, ήταν εξ Ελλάδος από την Λιβαδειά βρέθηκε μάλλον από σύμπτωση αντάρτης στο βουνό. Ήταν φυγόδικος στην Ελλάδα και κατέφυγε στη Ρόδο. Ο Καπετάνιος Κουταλιανός, είχε την εντολή να μεταφέρει και πάλι οπλισμό για την ΕΟΚΑ με το πλοιάριο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ, τον Ιανουάριο του ’55 και μαζί του θα έπρεπε να πάρει και τον Καραδήμας. Μετά από ένα περιπετειώδες ταξίδι το πλοιάριο έφτασε τελικώς στην Κύπρο, οι Άγγλοι που παραμόνευαν συνέλαβαν όσους βρίσκονταν στην ακτή (πχ. Σωκράτης Λοϊζίδης που καταδικάστηκε σε 12 χρόνια φυλάκισης), το πλοιάριο, τον Καπετάνιο Κουταλιανό, τον Καραδήμα και τους ναύτες οι οποίοι πρόλαβαν και πέταξαν το φορτίο στην θάλασσα. Όλοι τους όμως φυλακίστηκαν. Αργότερα η ΕΟΚΑ είχε την πληροφορία ότι οι Άγγλοι θα έπαιρναν στο Νοσοκομείο Λευκωσίας τον Μιχαήλ Κουτσόφτα για ιατρικές εξετάσεις και έτσι άρχισε να ετοιμάζεται για την απόδραση του. Οι Άγγλοι πράγματι έφεραν ένα άνδρα στο Νοσοκομείο αλλά αυτός δεν ήταν ο Κουτσόφτας αλλά ο Καραδήμας, η επιχείρηση πέτυχε  και έτσι ελευθερώθηκε ο Καραδήμας. Ο Καραδήμας μη μπορώντας να κάνει πλέον κάτι άλλο εντάχθηκε στην ανταρτική ομάδα του Γιώργου Μάτση και έμεναν στο κρησφύγετο στο σπίτι του Παπα-Χαράλαμπου στα Καννάβια. Οι Άγγλοι τους εντόπισαν και τους συνέλαβαν μετά την προδοσά του Πιπίνου, ο Καραδήμας όμως προτίμησε να σώσει και αυτός το τομάρι του. Έτσι σαν επικεφαλής πομπής αγγλικών στρατιωτικών οχημάτων, όδευε προς το Όμοδος. Εκεί συλλαμβάνονται οι αγωνιστές Νίκος Σπανός, Πολύκαρπος Γιωρκάτζης, Γιώργος Παλαιολόγος, Αντώνης Κυριάκου και ο Γεώργιος Λοϊζίδης, ο γνωστός Απόστρατος, που είχε το ψευδώνυμο Φώκος.

Θ) Ο Γεώργιος Λοϊζίδης Απόστρατος, από τα Χανδριά είχε επίσης και το ψευδώνυμο Φώκος. Ήταν στην ομάδα του Λένα. Ήταν ο εκτελεστής στην Κυπερούντα του Μίτα, που είχε θεωρηθεί προδότης. Όταν συνελήφθη από τους Άγγλους στο Όμοδος άρχισε το προδοτικό του έργου. Μαζί με τον Πιπίνο θα οδηγήσουν τους Άγγλους στον Μαχαιρά και θα κάνουν τα πάντα για να συλλάβουν τον Αυξεντίου. Αργότερα στις Κεντρικές Φυλακές ο Απόστρατος φύλαγε ένα σακούλι γεμάτο χρυσαφικά. Ήταν η λεία του από σπίτια, όπου έκανε έρευνες μαζί με τους Άγγλους. Τον είδα αναφέρει ο Σπύρος Κέττηρος στο Λονδίνο, όπου φυγαδεύτηκε από τότε. Του είπε ότι οι Άγγλοι του έδωσαν 500 λίρες «μαζεμένες» και ύστερα 25 λίρες το μήνα ωσότου βρει απασχόληση σε ένα γαλατάδικο. Τον ρώτησε αν μετανιώνει για κάτι και μπήκε στη μέση η γυναίκα του φωνάζοντας πως ο άντρας της πήγε πέντε φορές στους Αγίους Τόπους και εξομολογήθηκε.

Ι) Τον Μάρτη του ΄57 όπως είπαμε οι Άγγλοι είχαν αποκλείσει τον Μαχαιρά ψάχνοντας τον Αυξεντίου. Πιπίνος και Απόστρατος εγνώριζαν ότι το κρησφύγετο του Αυξεντίου ήταν στα Κιόνια, δεν εγνώριζαν όμως ότι ο Αυξεντίου είχε διατάξει τους αντάρτες του να του φτιάξουν ένα καινούργιο που δεν θα εγνώρζε κανένας άλλος την ύπαρξη του. Ο μόνος που είδε τους αντάρτες να μεταφέρουν τα υλικά προς εκείνη την τοποθεσία ήταν ο Αγωγιάτης της Μονής Μαχαιρά ο Πέτρος Φιλίππου από το Γούρρι, Ήταν ένας αθώος χωρικός, αναλφάβητος. Δεν είχε μπει ποτέ σε αυτοκίνητο. Οι Άγγλοι τον έβαλαν μέσα στο Land Rover και άρχισαν να γυρίζουν τα βουνά. Ο Φιλίππου φοβήθηκε και έπαθε σαν αμόκ. Έτσι τους οδήγησε προς την τοποθεσία που ήταν το τελευταίο κρησφύγετο του Αυξεντίου. Ο Φιλίπου έφυγε από την Κύπρο και πήγε στην Αυστραλία χωρίς ποτέ να γυρίσει πίσω. Λέγεται ότι πέθανε περί το 2000 και σε μια συνέντευξη του είπε πως δεν έφταιγε εκείνος αλλά ο Πιπίνος και ο Απόστρατος.

Κ) Ο Παύλος Ευτυχίου από το Λυθροδόντα πρόδωσε συνολικά 11 άτομα στην Λευκωσία εκ των οποίων οι 9 συνελήφθησαν από τους Άγγλους ενώ μόνο δύο κατάφεραν να διαφύγουν της σύλληψης. Οι δύο που γλύτωσαν ήταν ο Στυλιανός Λένας και ο Κώστας Νικήτας που έμειναν κρυμμένοι για λίγες μέρες στη Λευκωσία σε άλλα σπίτια και έπειτα πήγαν στο Καραβά για να ενωθούν με την ομάδα του Γρηγόρη Αυξεντίου. Η οργάνωση προσπάθησε να εκτελέσει τον προδότη στο σπίτι του στο Λυθροδόντα προτού αυτός φύγει για την Αγγλία αλλά αυτό δεν κατέστη δυνατό διότι ο προδότης οπλοφορούσε διαρκώς και γνώριζε ότι θα υπήρχε απόπειρα εναντίον του.

Λ) Ο Κυριάκος Κυριλλής από το Πυρόι ήταν ταξιτζής στο επάγγελμα. Συνελήφθη σε μπλόκο των Άγγλων και σε λίγη ώρα ξεκίνησε το προδοτικό του έργο. Έβαλε τη κουκούλα του και διέλυσε 5 χωριά, Λυθροδόντα, Αγία Βαρβάρα, Τύμπου, Δάλι και Πυρόι. Παρόλα αυτά δεν κατέδωσε όλα τα ονόματα των συναγωνιστών που γνώριζε. Οι Άγγλοι των μετέφεραν στην Αγγλία.

Μ) Η προδοσία του Γεώργιου Λαγουδόντη αποκαλύφηκε μερικά χρόνια μετά το τέλος του αγώνος της ΕΟΚΑ αν και υπήρχαν σοβαρές υπόνοιες. Ο Λαουδόντης ήταν ο μοναδικός Ε/Κ αστυνομικός που δικαιούτο να οπλοφορεί. Ο ίδιος έπαιζε πάρα πολύ βρώμικο παιχνίδι, δίνοντας πληροφορίες και στην Οργάνωση αλλά συγχρόνως και στους Άγγλους. Ήταν μέλος της Ιντελιγτεντ Σερβις. Δεν αποκαλύφθηκε ο ρόλος του αμέσως έτσι είχε τιμηθεί για την προσφορά του στον Αγώνα. Μετά την δημιουργία της νεοσύστατης Κυπριακής Δημοκρατίας ο Λαγουδόντης μπήκε στην Κ.Υ.Π. (Κυπριακή Υπηρεσία Πληροφοριών) και από εκεί συνέχιζε να κατασκοπεύει και να προκαλεί μεγάλα προβλήματα. Ο Λαγουδόντης έφυγε από την Κύπρο το 1963 όταν το όνομα του μπλέχτηκε με άλλες υποθέσεις του υποκόσμου. Η αλήθεια για τον ρόλο του στην ΕΟΚΑ αποκαλύφθηκε όταν πέθανε και εκεί βρέθηκαν τιμητική διάκριση από τον Βρετανό Κυβερνήτη Σερ Χιου Φουτ για την αφοσίωσή του στο αποικιακό καθεστώς.

Τέλος μία από τις πιο μαύρες και πιο μελανές στιγμές στην ιστορία του τόπου ήταν η στάση της ηγεσίας του ΑΚΕΛ απέναντι στον Απελευθερωτικό-Αντιαποικιακό Αγώνα της ΕΟΚΑ και τους Αγωνιστές της. Το αποκορύφωμα όμως, ήταν η άνανδρη δολοφονία του μέλους της ΕΟΚΑ Ανδρέα Επιφανίου από την Πηγή, ο οποίος στις 27 Δεκεμβρίου 1957, ενώ ο εκφωνούσε με τον τηλεβόα συνθήματα της ΕΟΚΑ, αναγνωρίστηκε η φωνή του και ομάδα αριστερών, οι οποίοι ενεργούσαν υπό την επήρεια ποτού (έπιναν σε ταβέρνα του χωριού την ώρα εκείνη), του έστησαν καρτέρι έξω από το σπίτι του και τον σκότωσαν με μαχαίρι. Ο Αρχηγός θα γράψει σχετικά:

«Οι κομμουνισταί της Πηγής ξεπέρασαν εις ενεργείας αίσχους και αποτροπιασμού, κάθε άλλην κοινότητα, δολοφονήσαντες εν ψυχρώ το επίλεκτον μέλος της Οργανώσεως Ανδρέα Επιφανίου, την 26.10.57, δια μαχαίρας».

Υποσημείωση:

Στον Κατάλογο θα μπορούσαν να μπουν και πολλοί άλλοι που είτε για να σώσουν την ζωή τους είτε για τα χρήματα είτε μετά απο βασανιστήρια είτε για άλλους λόγους θα αναφέρονταν εδώ όμως τελικά θα αρκεστούμε ως εδώ…

Για να καταφέρουν οι Άγγλοι να ανακαλύψουν τον Γρηγόρη Αυξεντίου χρησημοποίησαν όλων των ειδών τα μέσα και όλους τους τρόπους που εγνώριζαν. Για να το κατορθώσουν όμως χρειάστηκαν την βοήθεια και μερικών άλλων οι οποίοι είτε συνειδητά είτε μετά από σκληρά βασανηστήρια είτε ακόμη και από την βλακεία τους και την τύχη οδήγησαν τους Άγγλους στον Αυξεντίου.

ΓΡΑΦΕΙ: Ο ΣΠΥΡΟΣ ΚΕΤΤΗΡΟΣ

ΤΕΤΑΡΤΗ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009

εφ. Φιλελεύθερος

  1. Ο αστυνομικός Λεύκιος Πατσαλίδης, από το χωριό Άρσος της Λεμεσού, λειτουργούσε στην οργάνωση σαν σύνδεσμος. Ο Λεύκιος Πατσαλίδης παρέβλεψε ρητή εντολή της οργάνωσης και ειδική εντολή του «Πολυνείκη» τομεάρχη Λευκωσίας Ανδρέα Τσιάρτα . Ο Λεύκιος με το αυτοκίνητο του θα πήγαινε στο χωριό Κλήρου και εκεί θα παρέδιδαν το φακελάκι με το μήνυμα τους στο λοχία Κυριάκο Μιχαηλίδη, τον επιλεγόμενο Καρπόζηλο, υπεύθυνο του τοπικού αστυνομικού σταθμού. Ο Καρπόζηλος ήξερε πώς και με ποιό τρόπο θα το διοχετεύσει στον Αυξεντίου. Ο Λεύκος όμως παράκουσε την εντολή και πήρε μια δική του πρωτοβουλία πήρε μαζί του την Μαρούλα Μαρκίδου, τον αστυνομικό Χριστόδουλο Μάμα, την Αλίκη Στρογγυλού και τον αστυνομικό Κώστα Παφίτη και αντί να πάνε στην Κλήρου πήγαν κατευθείαν στον Αυξεντίου. Ο Λεύκιος γνώριζε πλέον πάρα πολλά πράγματα για τον Υπαρχηγό της ΕΟΚΑ και αν έπεφτε στα χέρια των Άγγλων ο Αυξεντίου θα βρισκόταν σε πρωτοφανή κίνδυνο. Μετά απο λίγες μέρες ο Λεύκιος Πατσαλίδης συνελήφθη από τους Άγγλους στην Λευκωσία.
  2. Στις 2 Φεβρουαρίου 1957 οι Άγγλοι συλλαμβάνουν και τον Ανδρέα Τσιάρτα ο οποίος θα υπέστη τα πάνδεινα στην ανάκριση αλλά αρνείται πεισματικά κάθε ανάμειξη. Τότε οι Άγγλοι φέρνουν
    μπροστά του τον Λεύκιο Πατσαλίδη και αυτός αποκαλύπτει το ψευδώνυμο του το «Πολυνείκης». Σε λίγη ώρα το κρατητήριο γέμισε με όλους σχεδόν τους συνεργάτες του Τσιάρτα. Ακόμη και οι γυναίκες σύνδεσμοι συνελήφθησαν. Η Μαρούλα Μαρκίδου, η Αλίκη Στρογγυλού, η Ρίτα Κουρούπη.
  3. Οι Άγγλοι φαίνεται να ξέρουν που να στοχεύσουν έτσι κινούνται προς Μαχαιρά, αρχικά εκεί όπου είναι τα Κιόνια. Αμέσως εμφανίζονται δύο προδότες ο Γεώργιος Λοϊζίδης, Απόστρατος και ο Γιάννης Παύλου, Πιπίνος οι οποίοι εεγνώρζιαν καλά τα λιμέρια του Αυξεντίου*. Ο Αυξεντίου όμως είχε ήδη διατάξει να του φτιάξουν ένα καινούριο κρησφύγετο που κανείς δεν θα εγνώριζε την ακριβή τοποθεσία του. Οι δύο προδότες εμφανίζονται τώρα και οι δύο χωρίς κουκούλες, ντυμένοι με στρατιωτικές στολές, στο μοναστήρι, να καθοδηγούν τις έρευνες και να απειλούν τους μοναχούς.
  4. Τρεις ολόκληρες μέρες ερευνούσαν οι Άγγλοι. Τρεις μέρες βασάνιζαν τους μοναχούς. Τρεις μέρες έκαναν άνω-κάτω ό,τι έβρισκαν μπροστά τους. Άπρακτοι ετοιμάστηκαν να φύγουν. Και όλως τυχαία πέφτουν σε ένα άτομο, που δεν είχαν δει προηγουμένως. Ήταν ο αγωγιάτης του Μοναστηριού του Μαχαιρά ο Πέτρος Φιλίππου από το Γούρρι. Ο Πέτρος, ένας μάλλον αφελής κουτοπόνηρος χωρικός που είχε δει τον Αυξεντίου στο Μοναστήρι και είχε δει και τους αντάρτες του να κατασκευάζουν το κρησφύγετο θα γινόταν και το μοιραίο πρόσωπο της ιστορίας. Οι Άγγλοι καλούν και τα κανάλια και τους δημοσιογραφους για τα επινήκεια. Ο Πέτρος μετά από σύντομη ανάκριση θα τους οδηγήσει όχι στα Κιόνια που εκείνοι επίστευαν αλλά απέναντι από τις Μάντρες του Γιακουμή. Ο Άγγλος αξιωματικός με το πιστόλι στο χέρι σιγά-σιγά, βήμα-βήμα θα πατήσει ο ίδιος πάνω στην τσίγκενη στέγη του κρησφυγέτου και η θρυλική μάχη θα ξεκινήσει τώρα.

 

*Τέλος οφείλουμε να αναφέρουμε και το πως οι Άγγλλοι βρήκαν τον Πιπίνο και τον Απόστρατο:

  1. Ο Πιπίνος στις 21 Ιανουαρίου 1957, ώρα 9 π.μ. συλλαμβάνεται στις Πλάτρες και ομολογεί ότι ανταρτική ομάδα του Γιώργου Μάτση, διαμένει στο σπίτι του ΠαπαΧαράλαμπου στα Καννάβια.
  2. Την ίδια μέρα συλλαμβάνονται στο Σαράντι τρία μέλη της ομάδας του Μάτση, ο Λεωνίδας Στεφανίδης, ο Χαράλαμπος Μπαταριάς και ο Αντώνης Αντωνάς, ενώ κατασκεύαζαν
    κρησφύγετο σε σπίτι στο Σαράντι. Ο Αντώνης Άντωνας φώναξε πως είναι της ΕΟΚΑ έτσι μετά από πολλά βασανηστήρια τον πήραν στο σπίτι του Παπα-Χαράλαμπου στα Καννάβια και αφού τον βασάνισαν και πάλι απείλησαν ότι αν δεν τους δείξει που είναι το κρησφύγετο θα ανατινάξει ολόκληρο το σπίτι. Οι Άγγλοι τους βγάζουν όλους έξω και τοποθετούν τα εκρηκτικά τότε ο Άντωνας τους έδειξε το κρησφύγετο. Βγήκαν τότε ο Γιώργος Μάτσης, ο Νίκος Γεωργίου και ο Αργύρης Καραδήμας.
  3. Ο Καραδήμας από τύχη βρέθηκε στην Κύπρο και από τύχη βρέθηκε εκεί. Ήταν φυγόδικος στην Ελλάδα και κατέφυγε στη Ρόδο. Στο λιμάνι της Ρόδου τον συνάντησε ο Κουταλιανός, ο καπετάνιος του πλοιαρίου, που έφερνε όπλα για την ΕΟΚΑ, τον Ιανουάριο του ’55.   Όταν όμως το πλοιάριο κατελήφθη από τους Άγγλους, μαζί με τους άλλους συνελήφθη και ο Καραδήμας και φυλακίστηκε. Η ΕΟΚΑ είχε πληροφορίες ότι οι Άγγλοι θα πήγαιναν στο Νοσοκομείο Λςυκωσίας τον Μιχαήλ Κουτσόφτα έτσι εκπονήθηκε σχέδιο για την διάσωση του. Η διάσωση έγινε αλλά οι Άγγλοι δεν έφεραν στο Νοσοκομείο τον Κουτσόφτα αλλά τον Καραδήμα. Ο Καραδήμας έλαβε μέρος σε διάφορες επιχειρήσεις αφού συνελήφθη για δεύτερη φορά από τους Άγγλους τώρα σαν επικεφαλής πομπής αγγλικών στρατιωτικών αυτοκινήτων, όδευε προς το Όμοδος.
  4. Στο Όμοδος οι αντάρτες βλέποντας τους να έρχονται μπήκαν στο κρησφύγετο. Ο Καραδήμας τους δείχνει το σπίτι και ο επικεφαλής αξιωματικός. Νίκος Σπανός, Πολύκαρπος Γιωρκάτζης, Γιώργος Παλαιολόγος, Αντώνης Κυριάκου και Γεώργιος Λοϊζίδης, ο γνωστός Απόστρατος,
    που είχε το ψευδώνυμο Φώκος.
  5. Μόλις είδε τον Απόστρατο, ο επικεφαλής Άγγλος έτριψε με ικανοποίηση τα χέρια:
    «Ω! Ο φονιάς του Μίτα». Ο Απόστρατος κατέρρευσε. Πράγματι αυτός ήταν ο εκτελεστής στην Κυπερούντα του Μίτα, που είχε θεωρηθεί προδότης.

Μαρτυρία του Σπύρου Κέττηρου

-Αργότερα στις Κεντρικές Φυλακές ο Απόστρατος φύλαγε ένα σακούλι γεμάτο χρυσαφικά. Ήταν η λεία του από σπίτια, όπου έκανε έρευνες μαζί με τους Άγγλους. Τον είδα στο Λονδίνο, όπου φυγαδεύτηκε από τότε. Μου είπε ότι οι Άγγλοι του έδωσαν 500 λίρες «μαζεμένες» και ύστερα 25 λίρες το μήνα ωσότου βρει απασχόληση σε ένα γαλατάδικο. Τον ρώτησα αν μετανιώνει για κάτι και μπήκε στη μέση η γυναίκα του φωνάζοντας πως ο άντρας της πήγε πέντε φορές στους Αγίους Τόπους και εξομολογήθηκε.
-Όταν αποφυλακίστηκε από τους Άγγλους ο Αντώνης Αντωνάς, έφυγε από την Κύπρο. Έζησε στην Αφρική. Και πριν μερικά χρόνια επέστρεψε και πέθανε στον τόπο του, μη συγχωρώντας τον εαυτό του.

Μαρτυρία Μιχάλη Μιχαήλ

-Ο Πέτος Φιλίππου θα φύγει και αυτός από την Κύπρο και θα πάει στην Αυστραλία χωρίς ποτέ να γυρίσει πίσω. Πέθανε το 2000. Και όπως είπε σε μια συνέντευξη δεν θεωρεί ότι ήταν εκείνος που πρόδοσε τον Αυξεντίου αλλά ο Πιπίνος και ο Απόστρατος.

ΤΕΤΑΡΤΗ 1 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2009

εφ. Φιλελεύθερος

ΓΡΑΦΕΙ: Ο ΣΠΥΡΟΣ ΚΕΤΤΗΡΟΣ

  1. Ο Ανδρέας Αντωνιάδης Κεραυνός από το Φοινί ήταν μεταξύ των ανταρτών, που πλαισίωναν τον αρχηγό της ΕΟΚΑ στα Σπήλια, όταν ο Αυξεντίου, μαχόμενος μόνος, τον Δεκέμβριο του ’55, έδωσε την ευκαιρία στον αρχηγό της ΕΟΚΑ και τους άλλους αντάρτες να διαφύγουν. Ο Κεραυνός συνελήφθη στο χωριό του και από τότε συντάχθηκε με τους Άγγλους. Η μοτοσυκλέτα, ήταν η λατρεία του Κεραυνού. «Έτρεχε σαν κεραυνός», έλεγαν και γι’ αυτό του έμεινε και το προσωνύμιο. Ζει στο Λονδίνο, από το 1958. Aσχολείται, λέει, με «δημόσιες σχέσεις» και οπλοφορεί, γιατί ο αστυνομικός διευθυντής της περιοχής του είναι φίλος του. Στο γάμο του ο Κεραυνός του είχε κάμει δώρο τρεις χιλιάδες λίρες. Τον είδα και ανάμεσα στ’ άλλα τον ρώτησα με τι είδους δημόσιες σχέσεις ασχολείται. Η απάντησή του ήταν καθαρή σαν κρύσταλλο. «Βρίσκω πλούσιους, τους παίρνω σε καζίνο και σε όσα χάσουν παίρνω ποσοστά».
  2. Ο Νίκος Βανέζης Τσούκας από τον Λιμνάτη είχε προσπαθήσει να εισχωρήσει στην ΕΟΚΑ. Έκανε επανειλημμένα νύξεις στον Δάφνη Παναγίδη, χωρίς αποτέλεσμα. Όταν ο Παναγίδης συνελήφθη, ο Τσούκας ήταν ένας από τους ανακριτές του. Εμφανιζόταν με στολή, μαζί με τους Άγγλους σε έρευνες και καταδιώξεις ανταρτών. Ζει στο Λονδίνο από το 1958.
  3. Ο Θεόδουλος Κυριάκου προσπάθησε να εισχωρήσει στην ΕΟΚΑ πλησιάζοντας χωριανούς του, που ζούσαν στη Λευκωσία και υποπτευόταν ότι ήταν μέλη της Οργάνωσης. Δεν το κατόρθωσε και σε λίγο κατέδωσε όλους όσους ήξερε. Φυγαδεύτηκε στο Λονδίνο, όπου ζει από το1958, αλλά επισκέπτεται κάθε τόσο το χωριό του τα Χανδριά.

Στις 30 Δεκεμβρίου 1956 οι τρεις αυτοί προδότες οδήγσαν Άγγλους στρατιώτες και τούρκους επικουρικούς στην Ζωοπηγή κοντά στον Αυξεντίου. Οι προδότες χτύπησαν την πόρτα του Μηνά Μηνά, ενός από τους πιο αγνούς πατριώτες της Πιτσιλιάς και ζήτησαν να δουν τον Αυξεντίου ο οποίος είχε αρχίσει να φεύγει. Ο Μηνά αντελήφθη αμέσως την παγίδα έτσι φωνάζει για να τους προηδοποιήσει. Μετά από ανταλλαγή πυρών ο ήρωας της ΕΟΚΑ Μάκης Γιώργαλλας έπεσε νεκρός από βολή Τούρκο στρατιώτη έξω από το σπίτι του Μηνά Μηνά, στην οικία του οποίου κρύβονταν τα παλληκάρια της ΕΟΚΑ. Η μάχη κράτησε μερικά ακόμα λεπτά, οπότε οι προδότες μπήκαν στο αυτοκίνητό των Άγγών και χάθηκαν. Ο Αυξεντίου πηγαίνει δίπλα στον Γιωργάλλα και αυτός του λέει «Μάστρε μου Πεθαίνω Ζήτω η Ε…».

Ο Μιχαήλ Γεωργάλλας γεννήθηκε στο χωριό Μαραθόβουνος, της επαρχίας Αμμοχώστου, στις 6 Νοεμβρίου 1936, τελείωσε το δημοτικό σχολείο Μαραθόβουνου και ακολούθως το Παγκύπριο Γυμνάσιο στη Λευκωσία και εργάστηκε για ένα μήνα στο Εμπορικό Επιμελητήριο. Ήταν δραστήριο μέλος των χριστιανικών μαθητικών ομάδων και εντάχθηκε στον αγώνα από το 1954. Με τις ηγετικές του ικανότητες και την αφοσίωσή του στα ελληνοχριστιανικά ιδεώδη ενέπνεε τη νεολαία, πρωτοστατώντας στις διαδηλώσεις ως υπεύθυνος των μαθητών του Παγκυπρίου Γυμνασίου. Αργότερα κατατάχθηκε στις ομάδες του εκτελεστικού Λευκωσίας και ανέπτυξε πλούσια δράση. Συνελήφθη για τη δράση του, καταδικάστηκε σε οκτάμηνη φυλάκιση και ύστερα κλείστηκε στα κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς.

Στις 13 Σεπτεμβρίου 1956 δραπέτευσε μαζί με άλλους έξι κρατουμένους. Πρώτος αυτός, κρυμμένος πίσω από σανίδι, κατάφερε να κόψει τα συρματοπλέγματα και να ανοίξει έξοδο και για τους υπόλοιπους. Κατέφυγαν όλοι στην περιοχή Πιτσιλιάς και από εκεί ο Γεωργάλλας κατέληξε στο Παλαιχώρι, όπου συνενώθηκε με την ανταρτική ομάδα του Γρηγόρη Αυξεντίου. Ο Αυξεντίου του ανέθεσε την οργάνωση αντικατασκοπίας στα χωριά Καννάβια, Όμοδος, Πλάτρες, Κλήρου, Κακοπετριά και Ευρύχου.

Παράλληλα με την αντικατασκοπία βοηθούσε το Λένα στην κατασκευή βομβών. Έδρασε με το ψευδώνυμο Λιάκος. Διακρίθηκε για τη μαχητικότητά του, το θάρρος, την πρωτοβουλία και τη δύναμη της ψυχής του.

“Μην τον βλέπετε έτσι λεπτό και αδύνατο”, έλεγε ο Αυξεντίου, “είναι πολύ δυνατός στην ψυχή”.

Στα ζητήματα κατασκευής όπλων και πυρομαχικών, μετακινήσεων και άλλων προβλημάτων της Οργάνωσης είχε κρίση αξιοθαύμαστη, παρά τα δεκαεννιά του χρόνια. Η όλη του ζωή και συμπεριφορά έδειχναν έναν ολοκληρωμένο θεοσεβή άνδρα.

Το αίμα έπνιξε τη λέξη “Ελλάς” στο λαιμό του. Το όνομα του όμως θα μείνει αθάνατο

ΑΙΩΝΙΑ ΤΟΥ Η ΜΝΗΜΗ

giorgallas

eoka02151_screen

(Η φωτογραφία του Μιχαήλ Ασσιώτη τραβηγμένη από τους Άγγλους στα κρατητήρια Κοκκινοτριμμιθιάς, από τα οποία απέδρασε μαζί με τον Πολύκαρπο Γεωρκάτζη. Ασσιώτης και Γεωρκάτζης έφτασαν στην Παπούτσα και εντάχθηκαν στον τομέα ευθύνης του Αυξεντίου.)

Ο αγώνας της ΕΟΚΑ ήταν πάρα πολύ δύσκολος και επικίνδυνος για όλους τους αγωνιστές καθώς στρατιωτικά και αριθμητικά οι Άγγλοι υπερερούσαν κατά κράτος, ενώ δεν δίστασαν ούτε στιγμή να στρέψουν εναντίον της ΕΟΚΑ τις «δυνάμεις ασφαλείας», την «Αστυνομία», το «Επικουρικο» και πάρα πολλούς προδότες, συνεργάτες, διπλούς πράκτορες και κομμουνιστές που εναντιόνονταν με κάθε τρόπο στον Αγώνα. Ανάμεσα στα πολλά ονόματα εκείνα των προδοτών και συνεργατών είναι και αυτό του διαβόητου Μιχαήλ Ασσιώτη του Ανδρέα από την Άσια, ο οποίος προσποιούμενος τον αγωνιστή, δολοφόνησε εν ψυχρώ στις 7 Οκτωβρίου 1957 τους αγωνιστές της ΕΟΚΑ Ευαγόρα Παπαχριστοφόρου και Χρύσανθο Μυλωνά.

Ιστορικό

Ο Χρύσανθος Μυλωνάς τον Μάιο του 1957, κατόπιν εντολής από την ΕΟΚΑ,  ανέλαβε μαζί με δυο άλλους συναγωνιστές του την κατασκευή κρησφύγετου στην περιοχή του Γαλάτα, για να δεχθεί μια ανταρτική ομάδα με δυο καταζητούμενους. Το κρησφύγετο βρισκόταν στο δάσος, πάνω στο χωριό Καλιάνα, και σ’ αυτό εγκαταστάθηκε η ομάδα του ήρωα και πρώτο του ξαδέλφου Ευαγόρα Παπαχριστοφόρου από τον Κάτω Αμίαντο. Ο Χρύσανθος ανέλαβε την τροφοδοσία των δυο ανταρτών.

Το βράδυ της 7ης Οκτωβρίου 1957 ο Χρύσανθος Μυλωνάς, μαζί με συναγωνιστή του, ξεκίνησαν από το χωριό τους μεταφέροντας την αλληλογραφία και τροφή για τους αντάρτες, στο ορεινό τους κρησφύγετο, σε απόσταση πέντε χιλιομέτρων από τη Γαλάτα.

Ο Μιχαήλ Ασσιώτης υποκρινόμενος τον καταζητούμενο αγωνιστή δολοφόνησε μέσα στο κρυσφύγετο τον Ευαγόρα Παπαχριστοφόρου και λίγο αργότερα τον Χρύσανθο Μυλωνά που ήρθε για να τους φέρει τα αναγκαία.

Ακολούθως ο προδότης παραδόθηκε στους Άγγλους με τον οπλισμό του και συνέχισε το προδοτικό του έργο μέχρι τη φυγάδευσή του από τους Άγγλους στην Αγγλία.

Οι φωτογραφίες των δύο παλληκαριών της ΕΟΚΑ

ΕΥΑΓΟΡΑΣ ΠΑΠΑΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ

ceb5cf80ceb9cf86ceb1cebdceafcebfcf85

Ο Ευαγόρας Παπαχριστοφόρου γεννήθηκε στο χωριό Κάτω Αμίαντος, της επαρχίας Λεμεσού, στις 20 Νοεμβρίου 1937. Τελείωσε το δημοτικό σχολείο Κάτω Αμιάντου. Εργαζόταν ως ηλεκτροτεχνίτης στο μεταλλείο Αμιάντου και ήταν ιδρυτικό στέλεχος της ΣΕΚ Αμιάντου. Συμμετείχε στις πρώτες πολεμικές επιχειρήσεις που έγιναν στην περιοχή Αμιάντου εναντίον των Άγγλων, όπως στην επιχείρηση εναντίον των φρουρών των εκρηκτικών υλών του μεταλλείου Αμιάντου, στις 25 Νοεμβρίου 1955, στην ιστορική μάχη του Πεύκου μεταξύ Κυπερούντας και Χανδριών στις 23 Νοεμβρίου 1955, την οποία διηύθυνε προσωπικά ο Αρχηγός Διγενής και στην επιχείρηση στο Κόκκινο Φανάρι, μεταξύ Αμιάντου – Τροόδους, στις 5 Δεκεμβρίου 1955. Καθοριστική επίσης υπήρξε η συμβολή του στη διαφυγή του Αρχηγού Διγενή στα λημέρια της ΕΟΚΑ στα Σπήλια. μετά τη μάχη.

Συνελήφθη τον Ιανουάριο του 1956 με προδοσία και, κατόπιν πολλών βασανιστηρίων, κλείστηκε στα κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς. Από εκεί δραπέτευσε στις 13 Σεπτεμβρίου 1956 μαζί με άλλους έξι συγκρατούμενούς του. Ενώθηκε με τις ανταρτικές ομάδες του Γρηγόρη Αυξεντίου στην Πιτσιλιά και έλαβε μέρος σε δυο ενέδρες μεταξύ Πάνω και Κάτω Αμιάντου και στην εκτέλεση Άγγλου πράκτορα στον Αμίαντο.

Μετά τις μεγάλες προδοσίες στην Πιτσιλιά, στις αρχές Ιανουαρίου 1957, ο Ευαγόρας κατέφυγε μαζί με την ομάδα του Λένα στην ορεινή περιοχή Γεράσας, όπου ο Λένας τον όρισε ως υπεύθυνο της ομάδας, όταν ο ίδιος επέστρεψε στον τομέα του για επείγουσες διευθετήσεις. Στις 17 Φεβρουαρίου 1957, ημέρα κατά την οποία έπεσαν οι ήρωες Δημητράκης Χριστοδούλου και Σωτήρης Τσαγγάρης και τραυματίστηκε ο Λένας, ο Ευαγόρας ενέπεσε σε ενέδρα των Άγγλων, ενώ επέστρεφε στην περιοχή του και τραυματίστηκε ελαφρά στο κεφάλι, αλλά κατόρθωσε να διαφύγει στη Λεμεσό με το Μιχαήλ Ασσιώτη. Το Μάιο του 1957, κατόπιν εντολής του Διγενή, ανέλαβε την οργάνωση ανταρτικής ομάδας στην περιοχή Σολέας, με κρησφύγετο κοντά στη Γαλάτα.

Στην κηδεία του Ευαγόρα, που έγινε στο χωριό του και πήρε μορφή εθνικής μυσταγωγίας, οι Άγγλοι δεν επέτρεψαν την παρουσία του πατέρα του Παπαχριστοφόρου, τον οποίο κρατούσαν στα κρατητήρια. Η συμπεριφορά των Άγγλων ξεσήκωσε τους κρατουμένους σε έντονη διαμαρτυρία κατά την οποία έβαλαν φωτιά στα Κρατητήρια.

 

ΧΡΥΣΑΝΘΟΣ ΜΥΛΩΝΑΣ

eoka01315

Ο Χρύσανθος Μυλωνάς γεννήθηκε στο χωριό Γαλάτα της επαρχίας Λευκωσίας, το 1939, τελείωσε το δημοτικό σχολείο Γαλάτας και ήταν μαθητής της Ε΄ τάξης του Ελληνικού Γυμνασίου Σολέας, όταν δολοφονήθηκε.

Μυήθηκε στην ΕΟΚΑ το 1955, από τον αδελφό του Κυριάκο και είχε ενεργό συμμετοχή στη στρατολόγηση μαθητών του Γυμνασίου Σολέας. Ήταν πολύ δραστήριος και ανέπτυσσε πρωτοβουλία, διαθέτοντας όλο του το χρόνο στην εκτέλεση διαφόρων αποστολών. Μεταξύ των ευθυνών που είχε ήταν η διανομή φυλλαδίων, η αναγραφή συνθημάτων και η παρακολούθηση των κινήσεων πρακτόρων των Άγγλων.

Το 1956 προωθήθηκε σε ομάδα δολιοφθορέων Γαλάτας, ανέλαβε με άλλους την απόκρυψη όπλων και πήρε μέρος σε ενέδρες. Το Νοέμβριο του 1956, ως υπεύθυνος αποστολής, ανατίναξε με την ομάδα του τη γέφυρα στο «Μύλο της Τροοδίτισσας» της Γαλάτας τη στιγμή που περνούσε Άγγλος ταγματάρχης, ο διοικητής του στρατοπέδου Κακοπετριάς.

Από το Φεβρουάριο του 1957 μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου του 1957, ήταν το δεξί χέρι του τότε τομεάρχη του με προσφορά πολύ σημαντική. Πολλές δραστηριότητες της Οργάνωσης διεκπεραιώνονταν μέσω του. Κατά το διάστημα αυτό εκπαιδεύτηκε στην κατασκευή βομβών και άλλων εκρηκτικών μηχανισμών στη Λευκωσία.

ΑΙΩΝΙΑ ΤΟΥΣ Η ΜΝΗΜΗ

Ο χειρότερος Υπουργός Παιδείας που εγνώρισε ο δύσμοιρος τούτος τόπος απαντούσε στο όνομα Χρυσόστομος Σοφιανός. Ο κος Σοφιανός καταπολέμησε με μέγα πάθος και ακατάβλητο ζήλο την κλασική πατροπαράδοτη ελληνοχριστιανική παιδεία και προσπάθησε με τους δήδεν μοντερνισμούς και τις υποτιθέμενες καινοτομίες του να την αποβάλει άπαξ και διαπαντώς αντικαθιστώντας την με την «κυπροκεντρική εκπαίδευση».

Αιτία όλων υπήρξαν τα γεγονότα του 1974 που υποβοήθησαν τα σχέδια αυτά πλήττοντας καίρια, αν όχι θανάσιμα, την ελληνοκεντρική ιδέα δίνοντας συγχρόνως ισχυρή ώθηση στην κυπροκεντρική. Ειδικά μεταξύ των ετών 1976-1978 και 1978-80, στο πλαίσιο της συνεργασίας της μακαριακής παράταξης με το ΑΚΕΛ, με πρόεδρο τον Σπύρο Κυπριανού, ο ευνοούμενος του ΑΚΕΛ, υπουργός Παιδείας Χρυσόστομος Σοφιανός, υποστήριξε, με πρόσχημα την τόσο αναγκαία κατά τα άλλα «μεταρρύθμιση», κυπροκεντρική εκπαίδευση, έχοντας στο νου την πάλαι ποτέ «απεξάρτηση» και την ενίσχυση της κυπριακής κρατικής οντότητας. Άξια συμπαραστάτρια του Σοφιανού υπήρξε η διαβόητη διευθύντρια των Κύκκου Β΄Ουρανία Κοκκίνου. Οι μόνοι που αντιτάχθηκαν ήταν η Εκκλησία και ειδικά ο Αρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος και ο υφυπουργός Παιδείας Κώστας Χατζηστεφάνου υποστηρίζοντας σθεναρά την ελληνοκεντρική εκπαίδευση.

Μετά την απομάκρυνση του κου. Σοφιανός ο ίδιος θα ιδρύσει τελικά ένα μικρό πολιτικό κόμμα με το όνομα ΠΑ.ΜΕ (Παγκύπριο Μέτωπο) χωρίς όμως κάνεις να ξανασχοληθεί μαζί του.

Το κακό όμως είχει γίνει: η δημιουργία και καλλιέργεια μίσους και έχθρας κατά της Μητέρας Ελλάδας και των Ελλήνων αδελφών ήταν ότι χειρότερο μπορούσε ποτέ να προσφέρει στην πατρίδα τόσο ο Μακάριος όσο και τα μακαριακά κόμματα, όσο και το ΑΚΕΛ και ο Σοφιανός.

Άξιοι συμπαραστάτες του Σοφιανού υπήρξαν στα επόμενα χρόνια οι υποργού παιδείας Ανδρέας Χριστοφίδης, Ανδρέας Δημητρίου και Κώστας Καδής.

 

 

 

 

 

 

Το 1974 κατά την β΄φάση της Τουρκικής Εισβολής, οι Αμμοχωστιανοί βλέποντας τα τανκς να προχωρούν κατά πάνω τους πέρνουν και αυτοί το δρόμο του ξεριζωμού και της προσφυγιάς. Η Χριστοδούλα, 70 χρονών, απ’ την Αμμόχωστο, περπάτησε το δρόμο της προσφυγιάς και πέθανε κάτω από μια πορτοκαλιά στην Σωτήρα. Θύμα του καρκίνου και του Αττίλα. Ο γιατρός που την εξέτασε δεν μπορούσε να την κρατήσει στο νοσοκομείο –δεν υπήρχε κρεβάτι. Το νοσοκομείο ήταν γεμάτο πληγωμένους στρατιώτες. Η Χριστοδούλα πέθανε με πόνο στην ψυχή και στο σώμα χωρίς νοσηλευτική και ιατρική φροντίδα.

Η Πορεία Χριστοδούλας έχει καθιερωθεί, από τον Αντικαρκινικό Σύνδεσμο Κύπρου, ως μια ετήσια εκδήλωση κοινωνικής αλληλεγγύης και ηθικής συμπαράστασης στους καρκινοπαθείς και τις οικογένειές τους και αποτελεί την κύρια πηγή εσόδων του Συνδέσμου. Η πρώτη Πορεία πραγματοποιήθηκε το 1976.

Πριν το ΄74 υπήρχε ένας παρόμοιως θεσμός της Πορείας Αγάπης.

 

1-jpg

Γενικά Χαρακτηριστικά:

Το Φτερικούδι είναι ένα από τα πιο παλιά χωριά της Πιτσιλιάς και έναι από τα πιο μικρά χωριά της επαρχίας Λευκωσίας με περίπου 80 μόνιμους κατοίκους μεγάλης ηλκίας. Το Φτερικούδι είναι κτισμένο στην βορειοδυτική πλαγιά του Τροόδους, περί τα 48 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της πρωτεύουσας και συνορεύει με τον Ασκά. Είναι ένα από τα πιο όμορφα μικρα και γραφικά χωριά της Πιτσιλιάς και συνάμα ένα από τα είκοσι υψηλότερα χωριά της Κύπρου, μιας και βρίσκεται σε υψόμετρο 1050 μέτρων. Το χωριό είναι κτισμένο στην πλαγιάν των βουνών Χαϊνάτο και Πυρός. Επι Αγγλοκρατίας ο αριθμός των κατοίκων ήταν κάποιες εκατοντάδες ενώ τα τελευταία χρόνια ο πληθυσμός του χωριού έχει μειωθεί δραματικά λόγω κυρίως της αστυφιλίας και της ανάγκης εργοδότησης των νέων στην πρωτεύουσας. Οι κάτοικοι ασχολούνταν κυρίως με τις γεωργοκτηνοτροφικές ασχολείες καθώς κύρια ασχολία τους παρέμενε το μάζεμα των φουντουκιών και των αμυγδάλων, των σταφυλιών, με πλούσια παράγωγα κρασιού και ζιβανίας αλλά και την πήξη γάλακτος και το ζύμωμα ψωμιών. Αμνοερρίφια, χοιρινά, παστά ή κότες ήταν μέρος της διατροφικής τους συνήθειας ενώ όλες οι οικογένιες είχαν συνήθως ένα γαϊδούρι ή ένα ημίονο για τις βαρετές δουλειές. Το Φτερικούδι έχει στενούς δεσμούς και με το χωριό Κάτω Μονή το οποίο κτίστηκε και κατοικήθηκε από πολλούς Φτερικουδκιάτες.

Η Ονομασία του Χωριού:
Το φυτό φτέρη ή αλλιώς «φτερίτζιν» ή «φτερικούδιν» ή «φτερίκια» χάρισε το όνομά του στο χωριό. Η φτέρη είναι ένα φυτό το οποίο φύεται σε αφθονία στο Φτερικούδι και αυτό εύκολα το διαπιστώνει κανείς περπατώντας στο χωριό. Υπάρχουν όμως μερικοί που υποστηρίζουν πως το όνομα του χωριού συνδέεται με τη θέση που είναι κτισμένο. Συγκεκριμένα αναφέρουν πως η ονομασία του χωριού προήλθε από το γεγονός ότι το χωρίο βρίσκεται στη «φτέρη» του βουνού, δηλαδή στην πλάγια μεριά του.

ΙΣΤΟΡΙΑ
Ως terminus post quem της δημιουργία του χωριού, θεωρείται το έτος 1571, της έναρξης δηλαδή της Τουρκοκρατίας στο νησί και συγκεκριμένα όταν καταστράφηκε η γειτονική Καλαμιθάσα (που βρισκόταν κτισμένη στην πλαγιά του βουνό Αλέξανδρος που βρίσκεται στα δυτικά του σημερινού χωριού). Η Καλαμιθάσα μνημονεύεται και από τον Λουίς ντε Μας Λατρί ως ένα από τα βασιλικά κτήματα της λουζινιανο-ενετικής περιόδου καθώς στην Καλαμιθάσα υπήρχαν όπως φαίνεται και κάποιο μεταλλείο με γαλέρες. Η παράδοση αναφέρει ότι το Φτερικούδι ιδρύθηκε μετά την καταστροφή της Καλαμιθάσας από τους εναπομείναντες κατοίκους του χωριού που επέζησαν από την καταστροφική μανία των Τούρκων, οι οποίοι για να καταστρέψουν ολοκληρωτικό τον χρισιανικό αυτό οικισμό της Καλαμιθάσα χρησιμοποίησαν κανόνι που τοποθέτησαν στην κορυφή του διπλανού βουνού ισοπεδώνοντάς το. Έτσι το βουνό εκείνο από που έβαλλαν οι Τούρκοι με το κανόνι ονομάστηκε πλέον Πυρός. Οι διώξεις και τα βάσανα συνεχίστηκαν αμείωτες και τα επόμενα χρόνια όταν χτίστηκε το Φτερικούδι, έτσι οι κάτοικοι όταν έβλεπαν Τούρκους από μακριά να πλησιάζουν έκρυβαν τις γυναίκες και τις κόρες τους μέσα στα πιθάρια, ενώ όταν μιά κοπέλα παντρευόταν ήταν υποχρεωμένη να κοιμηθεί με τον Τούρκο Αγά της περιοχής. Το Φτετρικούδι ήταν το μόνο χωριό της Πιτσιλιάς που κατοικοίτο και από Τούρκοι, ενώ μέχρι και τις μέρες μας τοπωνύμια και περιοχές έμεινα να έχουν τουρκικιά ονόματα θυμίζοντας τις βαρβαρότητες τους. Κορυφαία ίσως μορφή αντίστασης εκείνων των δύσκολων χρόνων ήταν τα αδέλφια Ταμπούρης και Χ»Τζυπριανός. Σήμερα, στην περιοχή που ήταν κτισμένη η Καλαμιθάσα βρίσκεται το ξωκλήσι και ο τάφος του θαυματουργού Όσιου Αββακούμ. Αξιοσημείωτο είναι πως πρόσφατες ανασκαφές στο χωριό έφεραν στο φως ένα ακόμα αρχαίο βωμό και μια είσοδο τάφου που πιθανότατα ανάγονται στη μυκηναϊκή περίοδο. Ενώ ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι μία περιοχή στο Φτερικούδι που ονομάζεται «Πεύτζοι του Αγόυ Μάμα» θεωρήθηκε από τους πιστούς ως ο τόπος όπου ο Άγιος έπαιρνε να βοσκίσουν τα ζώα του.

Η κύρια εκκλησία του χωριό αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο

img1

Ο ΟΣΙΟΣ ΑΒΒΑΚΟΥΜ ο Θαυματουργός

Απολυτίκιο του οσίου
Ήχος α’

Των Κυπρίων το κλέος, Καλαμιθάσης το καύχημα, και θαυματουργός ανεδείχθης, Αββακούμ πατήρ ημών, όσιε. Της Σολέας ανεδείχθης φαεινός, ως λύχνος διαυγέστατος, σοφέ. θεραπεύεις τους νοσούντας και τους κωφεύοντας άμα, μακάριε. Δόξα τω δεδωκότι σοι ισχύν, δόξα τω σε θαυμαστώσαντι, δόξα τω ενεργούντι δια σου πάσιν ιάματα.

Ένα σύγχρονο θαύμα του Οσίου Αββακούμ

Οι Κατάδικοι 1955-1959

Posted: 5 Απριλίου, 2016 in Αταξινόμητα

Συνέντευξη από τους Ιρλανδούς αγωνιστλες του IRA Σιών Μακστήβεν και Σαϊμους Μέρφυ στις κεντρικές φυλακές Αγγλίας.