Αρχείο για Μαΐου, 2017

Advertisements

Η Μάχη εις τα Σπήλια

Posted: Μαΐου 31, 2017 in Αταξινόμητα
Ετικέτες:

Με το ξέσπασμα του αντιαποικιακού αγώνα και μέχρι τον Νοέμβριο του ίδιου έτους, οι αγωνιστές που συλλαμβάνονταν κρατούνταν στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας καθώς και στο Κάστρο της Κερύνειας. Στη συνέχεια λόγω του μεγάλου αριθμού προσαγωγών η αγγλική διοίκηση δημιούργησε στρατόπεδα συγκέντρωσης – κρατητήρια της Κοκκινοτριμιθιάς, της Πύλας και του Πολεμίου. Παρόμοια επίσης δημιουργήθηκαν στην Πέργαμο, το Μάμμαρι, το Πυρόι, τον Άγιο Λουκά, τη Λίμνη καθώς και στην Αγύρτα.

Συνηθέστερα τα κρατητήρια ήταν περίφρακτοι χώροι με συρματόπλεγμα μέσα στα οποία περιλαμβάνονταν ελάχιστα σε αριθμό κτίρια που εξυπηρετούσαν κυρίως τη διοίκηση και την φρουρά των δεσμοφυλάκων, καθώς και έναν αριθμό από παραπήγματα, μεταλλικές επίγειες ημι-κυλινδρικές κατασκευές – τα λεγόμενα τολ, πολλά εκ των οποίων δεν διέθεταν αποχωρητήρια στα οποία διέμεναν περίπου 30 κρατούμενοι στο καθένα. Μετά τη δύση του ηλίου αυτά κλειδώνονταν μέχρι την ανατολή. Στο κέντρο ανά 2 ή 4 παραπηγμάτων υπήρχε το προαύλιο αυτών ενώ πέριξ όλων υπήρχαν οι λεγόμενοι νεκροί χώροι που απαγορεύονταν να κινηθούν οι κρατούμενοι με κίνδυνο να πυροβοληθούν από τους σκοπούς των πύργων που κατά τη διάρκεια της νύκτας με τις δέσμες προβολέων σάρωναν τον χώρο.

Οι έγκλειστοι εκεί ονομάζονταν επίσημα «πολιτικοί κρατούμενοι» (D.P.) και στη πλειονότητά τους ήταν αγωνιστές για τους οποίους οι Άγγλοι δεν είχαν πλήρως εξασφαλίσει σε βάρος τους μαρτυρίες προκειμένου να τους προσάγουν σε δίκη και να καταδικαστούν. Έτσι σε όλη τη διάρκεια του εγκλεισμού τους παρέμεναν στην ουσία όμηροι των δεσμοφυλάκων και του αποικιακού στρατού. Οι κρατούμενοι μετά την αρχική βασανιστική ανάκριση που είχαν υποστεί και εφόσον δημιουργούσαν αμφιβολίες στις αποικιακές αρχές προσάγονταν στα κρατητήρια όπου ο καθένας αποτελούσε έναν αριθμό. Κατά τη διάρκεια της ημέρας οι πολιτικοί κρατούμενοι μπορούσαν να διακινηθούν στη μικρή αυλή, να διαβάζουν βιβλία, να αθλούνται με πρωτόγονα μέσα, ν΄ ασχολούνται με χειροτεχνία ή να αντλούν ψυχική δύναμη διαβάζοντας την Αγία Γραφή. Πριν από τη δύση του ηλίου γινόταν έλεγχος των κρατουμένων όπου και ακολουθούσε η σφράγιση των παραπηγμάτων και η δραματική νύκτα του εγκλεισμού τους απαγορεύοντας την αφή φώτων και συζητήσεις. Παράλληλα τους παρέχονταν κάποια «προνόμια» όπως διακίνηση αλληλογραφίας (που λογοκρίνονταν) και εβδομαδιαίες επισκέψεις.

Και όμως κάτω από αυτές τις συνθήκες υπήρχε μια μυστική αρχή που καθόριζε τη δράση των εγκλείστων αγωνιστών. Αυτή ήταν ένα μυστικό τριμελές συμβούλιο το οποίο ορίζονταν από τον αρχηγό της ΕΟΚΑ στρατηγό Διγενή. Το Συμβούλιο αυτό στη πράξη εκτελούσε διαταγές της Οργάνωσης και ενέκρινε ή απέρριπτε σχέδια απόδρασης, εξεγέρσεις, μαζικές διαμαρτυρίες, ή άλλες εκδηλώσεις, μεθοδεύοντας και συντονίζοντας αυτές κάθε φορά ανάλογα. Σημαντικότερες τέτοιες εκδηλώσεις ήταν οι απεργίες πείνας που σημειώθηκαν τη Μεγάλη Εβδομάδα του 1958 που ξεκίνησε την Μεγάλη Πέμπτη και σε μόλις πέντε λεπτά της ώρας οι κρατούμενοι του στρατοπέδου Κοκκινοτριμιθιάς πυρπόλησαν όλες τις εγκαταστάσεις. Στην εξέγερση εκείνη προσέτρεξαν μονάδες του αγγλικού στρατού όπου και ακολούθησαν διακοπή των προνομίων, μαζικοί βασανισμοί και εξαθλίωσης με δημόσια γύμνωση των κρατουμένων, απομονώσεις σε πειθερχεία, περιορισμοί επιβίωσης με ψωμί και νερό, προκαλώντας όμως έτσι το ενδιαφέρον της παγκόσμιας ειδησεογραφίας. Τελικά οι κρατούμενοι νίκησαν.

Τα Κρατητήρια ιδρύθηκαν με χιτλερικά πρότυπα και καταργήθηκαν στις 22 Φεβρουαρίου 1959, μετά το τέλος του αγώνα.

Ο στρατηγός Γεώργιος Γρίβας -Διγενής χαρακτήρισε τους πρώην εγκλείστους σ΄ αυτά στο σύνολό τους: «Άνθο και ίνδαλμα της Κύπρου«.

Οι βασανιστές και τα βασανιστήρια

Αναφερόμενος στους Άγγλους βασανιστές και σε ορισμένα από τα βασανιστήρια που υπέβαλλαν στους Αγωνιστές της ΕΟΚΑ, ο αγωνιστής Γιάννης Σπανός αναφέρει ότι, «οι Άγγλοι βασανιστές -Μέρλιν, Μακλόκλαν, Σέιβορι, Λιντς, Γουίλαρντ, Μπερτζ, ΜακΚάουαν, Γκριν, Μάθιου, Μπάρλοου, Κεβόι, ΜακΚόρμικ, Σίμψον, Γουέμπ, Πρέτικαστ – αποδείχτηκαν με τη βαναυσότητά τους μορφές αποτρόπαιης βαρβαρότητας, η δε αγριότητά τους θα παραμείνει στίγμα μελανό στο διηνεκές, που θα καταδικάζει στην ιστορία του πολιτισμού τη χώρα τους. Τα χέρια τους είχαν μετατραπεί σε τανάλιες θανάτου. Η απανθρωπιά τους υπερέβη κάθε φαντασία σκληρότητας».

Εφιαλτικές ήταν οι μέθοδοι βασανισμών, όπως διηγείται ο Γιάννης Σπανός και όπως καταγράφονται στους τρεις τόμους του έργου του «ΕΟΚΑ έτσι πολεμούν οι Έλληνες».

«Πέρα από τα γρονθοκοπήματα «υποδοχής», τις κλοτσιές και τις ξυλιές, εφάρμοσαν κτηνώδη μαρτυρία. Ο Μπερτζ, ο Λιντς, ο Γουίλαρντ, εμφανίζονταν αιφνίδια στην πόλη, απέκοπταν την κυκλοφορία, συνελάμβαναν πολίτες, τους μετέφεραν στο κακόφημο Special Branch (ειδικός κλάδος της αστυνομίας) και μετέτρεπαν τα κορμιά τους σε ματωμένες σάρκες με σπασμένα κόκαλα. Στην Ομορφίτα οι αποτρόπαιοι Μέρλιν και Μακλόκλαν γύμνωναν τους αγωνιστές, τους έδεναν με χειροπέδες μ’ ανοιχτά χέρια και πόδια, τους έδερναν, τους έβαζαν ρούχο στο πρόσωπο και τους έπνιγαν με ούρα, πετρέλαιο, νερωμένα πριονίδια, όπως επίσης τους διαπερνούσαν ηλεκτρικό ρεύμα στα σώματά τους, τους χτυπούσαν στα γεννητικά όργανα, τους βύθιζαν τα κεφάλια σε κουβάδες, τους φορούσαν ανάποδη σακούλα που γέμιζε σιγά-σιγά νερό, τους κρέμαγαν από ψηλά με βρόχο. Στο Ξερό και στις Πλάτρες ο Σέιβορι πετούσε στο παγωμένο νερό επί ώρες τους ανθρώπους, τους ανάγκαζε να τρώνε αλάτι, να πίνουν νερό με χωνί από τη μύτη κι ύστερα τους γρονθοκοπούσε στο στομάχι να κάνουν εμετό. Έκλειναν το κεφάλι σε τενεκέ και χτυπούσαν με πλήκτρα να τρελάνουν τον ανακρινόμενο. Βύθιζαν γυαλιά σπασμένων ποτηριών στα νύχια, ξερίζωναν δόντια, έμπηγαν ξύλα στο κορμί».

Αυτοί που βρήκαν μαρτυρικό θάνατο για την ελευθερία

Συνολικά 13 αγωνιστές της ΕΟΚΑ πέθαναν στα κρατητήρια μετά από κτηνώδη βασανιστήρια στα χέρια των παρανοϊκών Άγγλων.

  • Γιώργος Νικολάου : 26 χρόνων από τον Κάτω Πύργο. Έγγαμος, πατέρας δύο ανήλικων παιδιών. Του είχαν συνθλίψει τα γεννητικά όργανα. Τον είχαν δεμένο στην παγωμένη θάλασσα όλο το νοεμβριανό βράδυ της 12ης του μηνός, 1956. Έσπασαν τα οστά των ποδιών του. Τον πότισαν πετρέλαιο με πριονίδια. Τον σκότωσαν με πνιγμό. Ύστερα τον πυροβόλησαν.
  • Ανδρέας Παναγιώτου : 28 χρόνων από τον Πολύστυπο. Έγγαμος, τον σκότωσαν προκαλώντας του ενδοκρανιακές αιμορραγίες στους θαλάμους βασανιστηρίων των Πλατρών στις 19/11/56.
  • Νίκος Γεωργίου : 39 χρόνων, τον σκότωσαν με αδιάκοπο ξυλοδαρμό στις 25 Ιανουαρίου 1957, στους θαλάμους βασανιστηρίων των Πλατρών.
  • Θεοδόσης Χατζηθεοδοσίου : 34 χρόνων από τους Στύλλους. Τον σκότωσαν στο ίδιο του το σπίτι στις 18/12/57, μετά από φρικτά βασανιστήρια. Ύστερα τον πυροβόλησαν, αφού τον έβγαλαν έξω στο δρόμο, διατεινόμενοι ότι επιχείρησε ν΄ αποδράσει.
  • Στέλιος Τριταίος : 28 χρόνων από τον Πύργο Τηλλυρίας. Έγγαμος, πατέρας δύο παιδιών. Τον βασάνισαν σε στρατόπεδο ανάμεσα Ξερού – Πεντάγυιας. Του προκάλεσαν ανεπανόρθωτη καρδιακή βλάβη, χτυπώντας τον με αλυσίδες στο στήθος.
  • Πλάτωνας Στυλιανού : 36 χρόνων από το Βουνί. Έγγαμος, πατέρας έξι παιδιών. Τον σκότωσαν με χτυπήματα στο κεφάλι, από βασανιστήρια που άρχισαν στο σπίτι του και συνεχίστηκαν στα κρατητήρια Λεμεσού, αφού του έβγαλαν τα νύχια στις 4/8/58.
  • Λουκάς Λουκά : 17 χρόνων, μαθητής από την Αγία Νάπα. Τον σκότωσαν σε δρόμο του Βαρωσιού στις 3/10/58 στη διάρκεια του πογκρόμ. Οι Άγγλοι την ίδια μέρα τραυμάτισαν 200 πολίτες. Ένα κοριτσάκι, η Ιωάννα Ζαχαριάδου, πέθανε από τρόμο.
  • Σπύρος Χατζηγιακουμής : 28 χρόνων από την Κυθρέα. Έγγαμος, πατέρας τεσσάρων ανήλικων παιδιών. Τον σκότωσαν στους θαλάμους βασανιστηρίων, στις 16/10/58, με χτυπήματα σανίδας όπου κάρφωσαν βελόνες.
  • Γιώργος Χριστοφόρου : 18 χρόνων από την Έμπα. Τον σκότωσαν σε βασανιστήρια στις 20/11/58.
  • Παναγιώτης Χρυσοστόμου : 37 χρόνων από τους Στύλλους. Τον σκότωσαν με χτυπήματα, αφού άρχισαν να τον βασανίζουν μπροστά στη σύζυγο και τα έξι ανήλικα παιδιά του, σε στρατόπεδο στις 3/10/58.
  • Νικόλαος Γιάγκου : 24 χρόνων από τη Ζώδια. Τον βασάνισαν μέχρι θανάτου στον αστυνομικό σταθμό της Λεύκας, στις 9/10/58.
  • Πρόδρομος Ξενοφώντος : 17 χρόνων από το Αγριδάκι. Τον σκότωσαν με βασανιστήρια σε κρατητήρια στο Ζέφυρο της Κερύνειας. Πέθανε από ράγισμα κρανίου από σιδερένιο στεφάνι. Προηγουμένως του έβγαλαν τα νύχια, στις 12/11/58.
  • Βασίλης Αλεξάνδρου : 33 χρόνων από το Λιμνάτι. Έγγαμος, πατέρας τριών παιδιών. Πέθανε μετά από βασανιστήρια στο Λανίτειο Γυμνάσιο και στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Πολεμίου, στις 21/11/58.

Θύματα βασανισμών που επέζησαν

Ωστόσο, εκτός από τους 13 αγωνιστές που πέθαναν στα βασανιστήρια, πολλά μέλη της ΕΟΚΑ έτυχαν φρικιαστικών βασανιστηρίων. Μεταξύ αυτών, ο Νίκος Κόσης, τότε αγωνιστής-τομεάρχης της ευρύτερης περιοχής Μόρφου και χωριών της υπαίθρου Λευκωσίας. Ο Νίκος Κόσης λέει χαρακτηριστικά:

«Με συνέλαβαν στο Δάλι στις 8 Δεκεμβρίου 1956. Εκείνη τη μέρα ήμουν με τον Γρηγόρη Αυξεντίου στον Αγρό. Επέστρεψα, δεν μπορούσα να μπω στη Λευκωσία γιατί είχε επιβληθεί «κέρφιου» για άντρες κάτω των 25 χρόνων και πήγα στο Δάλι. Εκεί, κατόπιν προδοσίας, συνελήφθηκα και μεταφέρθηκα στο Σπέσιαλ Μπραντς Λευκωσίας. Από την ώρα που με συνέλαβαν μέχρι που με πήραν στα Κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς, μιλούμε για 13-14 μέρες, με υπέβαλλαν σε σκληρά βασανιστήρια. Ο κυριότερος βασανιστής μου, λυπάμαι να το πω, ήταν ένας Κύπριος, δικός μας, πράκτορας των Άγγλων. Ο Ονησιφόρος Καστορής. Τον χρησιμοποιούσαν οι Άγγλοι για τα βασανιστήρια. Βέβαια με βασάνιζαν, παράλληλα με τον Καστορή, ο Λιντς, ο Γουίλαρντ και ορισμένοι άλλοι. Ένας-δυο Τούρκοι, μπορώ να πω ότι με βασάνιζαν λιγότερο από τους Άγγλους και από το δικό μας τον Κύπριο, τον Έλληνα. Τα βασανιστήρια ήταν τρομερά, ήταν απίστευτα.»

 

 

Η γνωριμία του Γρηγόρη Γρηγορά με τον Διγενή

«Η ανυπομονησία του Αρχηγού Διγενή κατά το βράδυ της 1η Απριλίου 1955»

 

Οι ομιλίες του Πρόεδρου των Συνδέσμων Αγωνιστών ΕΟΚΑ 1955-59 κου Θάσου Σοφοκλέους στο πλαίσιο των ετήσιων εκδηλώσεων τιμής της 1η Απριλίου στη Λευκωσία, στο Στάδιο Ελευθερία κατά τα τελευταία τρία έτη 2015, 2016 και 2017.

Η ομιλία του Αντιπροέδρου του Συνδέσμου Αγωνιστών ΕΟΚΑ Μιχαλάκη Πλατάνη (2013)

Εσύ να σιωπήσεις

Posted: Μαΐου 21, 2017 in Αταξινόμητα
Ετικέτες:

 

Κραυγή Ελευθερίας (Λόγος)

Posted: Μαΐου 16, 2017 in Αταξινόμητα
Ετικέτες:

Ο Γιάννης Σπανός στο πρώτο μέρος συνομιλεί με τους αγωνιστές Χριστοφή Παντελής και Μίκη Πιρίλλη και στο δεύτερο μέρος με τον Κύκκου Νικηφόρο και τους αγωνιστές Ανρέας Σιεηττάνης και Ανδρέας Θεοφάνους.

Μικρή Σειρά Εκπομπών ΛΟΓΟΥ με τίτλο ΚΡΑΥΓΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

Ο δημοσιογράφος Ανδρέας Δημητρίου σε αφιέρωμα για την ΕΟΚΑ